10 chính sách Kế toán, Kiểm toán có hiệu lực năm 2026

Bài viết cập nhật theo các thông tư, nghị định về kế toán và kiểm toán có hiệu lực trong năm 2026

Năm 2026 là năm chế độ kế toán doanh nghiệp được thay mới sau hơn một thập kỷ áp dụng bộ văn bản cũ. Cùng với đó là một loạt thông tư hướng dẫn kế toán cho từng nhóm đối tượng và một nghị định sửa quy định xử phạt. Dưới đây là 10 chính sách kế toán, kiểm toán có hiệu lực trong năm 2026 mà doanh nghiệp và người làm kế toán cần biết.

1. Chế độ kế toán doanh nghiệp mới, hiệu lực từ 01/01/2026

Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026.

Tại Điều 1, Thông tư hướng dẫn về chứng từ kế toán, tài khoản kế toán, ghi sổ kế toán, lập và trình bày Báo cáo tài chính của doanh nghiệp. Tại Điều 2, Thông tư áp dụng cho doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực, mọi thành phần kinh tế. Tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện theo chế độ kế toán riêng.

Một thay đổi có ảnh hưởng trực tiếp tới số liệu: doanh nghiệp đang thực hiện trích trước chi phí sửa chữa lớn tài sản cố định mà tại thời điểm Thông tư có hiệu lực hoạt động sửa chữa chưa được thực hiện thì không tiếp tục trích trước khoản chi phí này.

2. Chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ, hiệu lực từ 01/7/2026

Thông tư 58/2026/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ ngày hoặc sau ngày 01/7/2026. Thông tư 132/2018/TT-BTC hết hiệu lực kể từ ngày Thông tư này có hiệu lực.

Tại Điều 2, tiêu chí xác định doanh nghiệp siêu nhỏ thực hiện theo pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nếu có nhu cầu cũng có thể vận dụng chế độ kế toán này.

3. Hướng dẫn kế toán cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, hiệu lực từ 01/01/2026

Thông tư 152/2025/TT-BTC hướng dẫn việc ghi sổ kế toán của hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh. Đây là văn bản đáng chú ý nhất với nhóm hộ kinh doanh, vì gắn liền với việc chuyển từ phương pháp khoán sang kê khai.

Tại Điều 2, người đại diện hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có thể tự ghi chép sổ sách, bố trí người làm kế toán, hoặc thuê dịch vụ làm kế toán. Điểm khác biệt so với doanh nghiệp là hộ kinh doanh được phép bố trí người thân trong gia đình làm kế toán, điều mà pháp luật hạn chế đối với doanh nghiệp.

4. Sửa quy định xử phạt vi phạm hành chính về kế toán, kiểm toán độc lập

Nghị định 132/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 41/2018/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán độc lập, có hiệu lực từ ngày 21/5/2026.

Nghị định bổ sung quy định xử phạt vi phạm hành chính về phòng, chống rửa tiền trong kinh doanh dịch vụ kế toán. Đây là nhóm hành vi mới, các đơn vị cung cấp dịch vụ kế toán cần rà soát quy trình nhận biết khách hàng và báo cáo giao dịch đáng ngờ.

Nội dung sửa đổi tiếp theo là cách tính thời hiệu xử phạt. Hành vi vi phạm đã kết thúc thì thời hiệu tính từ thời điểm chấm dứt hành vi. Hành vi đang được thực hiện thì thời hiệu tính từ thời điểm phát hiện hành vi. Đây là điểm doanh nghiệp cần nắm khi làm việc với đoàn kiểm tra về những sai sót kế toán của các năm trước.

5. Nguyên tắc kế toán đối với tổ chức tham gia thị trường tài sản mã hóa

Thông tư 15/2026/TT-BTC hướng dẫn nguyên tắc kế toán đối với các tổ chức tham gia thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam trong thời gian thực hiện thí điểm theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP ngày 09/9/2025 của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 04/3/2026. Thông tư không áp dụng cho việc xác định nghĩa vụ thuế của các tổ chức này.

6. Nguyên tắc kế toán đối với doanh nghiệp môi giới bảo hiểm

Thông tư 101/2025/TT-BTC hướng dẫn nguyên tắc kế toán và trình bày báo cáo tài chính một số nghiệp vụ kinh tế đặc thù đối với doanh nghiệp môi giới bảo hiểm thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.

7. Lập báo cáo tài chính hợp nhất của đơn vị kế toán hành chính, sự nghiệp

Thông tư 108/2025/TT-BTC hướng dẫn lập báo cáo tài chính hợp nhất của đơn vị kế toán hành chính, sự nghiệp, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.

8. Kế toán quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp

Thông tư 107/2025/TT-BTC hướng dẫn kế toán quỹ bảo hiểm xã hội, quỹ bảo hiểm y tế, quỹ bảo hiểm thất nghiệp, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.

9. Kiểm toán độc lập đối với tổ chức tín dụng là hợp tác xã

Thông tư 42/2025/TT-NHNN quy định về kiểm toán độc lập đối với tổ chức tín dụng là hợp tác xã, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Văn bản này liên quan trực tiếp tới quỹ tín dụng nhân dân và ngân hàng hợp tác xã.

10. Hệ thống chuẩn mực kiểm toán nhà nước

Thông tư 04/2026/TT-KTNN về Hệ thống chuẩn mực kiểm toán nhà nước do Tổng Kiểm toán Nhà nước ban hành, có hiệu lực từ ngày 30/3/2026. Cùng đợt còn có Thông tư 02/2026/TT-KTNN và Thông tư 03/2026/TT-KTNN về trình tự lập, thẩm định, xét duyệt kế hoạch kiểm toán, cùng có hiệu lực từ ngày 01/3/2026.

Việc doanh nghiệp cần rà soát trong năm 2026

• Đối chiếu hệ thống tài khoản và mẫu báo cáo tài chính đang cấu hình trên phần mềm kế toán với Thông tư 99/2025/TT-BTC, vì đây là thay đổi ảnh hưởng đến toàn bộ sổ sách.
• Doanh nghiệp siêu nhỏ cần xác định năm tài chính của mình bắt đầu trước hay sau ngày 01/7/2026 để biết áp dụng chế độ kế toán nào.
• Rà lại khoản trích trước chi phí sửa chữa lớn tài sản cố định còn treo trên sổ.
• Hộ kinh doanh chuyển sang kê khai cần bố trí người ghi sổ hoặc thuê dịch vụ kế toán theo Thông tư 152/2025/TT-BTC.