Các đối tượng được miễn, giảm thuế thu nhập cá nhân

Bài viết cập nhật theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 số 109/2025/QH15 và Nghị định 253/2026/NĐ-CP

Chính phủ và các cơ quan có thẩm quyền đã ban hành một loạt văn bản mới điều chỉnh về thuế thu nhập cá nhân, trong đó Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 số 109/2025/QH15 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026. Do vậy, Tư vấn Nhật Hướng xin tổng kết các trường hợp được miễn thuế, giảm thuế thu nhập cá nhân cùng căn cứ pháp lý của từng trường hợp.

1. CÁC KHOẢN THU NHẬP ĐƯỢC MIỄN THUẾ

Tại Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 quy định 21 nhóm thu nhập được miễn thuế. Có thể chia thành các nhóm sau cho dễ tra cứu.

1.1. Nhóm liên quan đến nhà đất và nông nghiệp

• Thu nhập từ chuyển nhượng, nhận thừa kế, quà tặng là bất động sản giữa vợ với chồng; cha đẻ, mẹ đẻ với con đẻ; cha nuôi, mẹ nuôi với con nuôi; cha chồng, mẹ chồng với con dâu; cha vợ, mẹ vợ với con rể; ông nội, bà nội với cháu nội; ông ngoại, bà ngoại với cháu ngoại; anh, chị, em ruột với nhau.
• Thu nhập từ chuyển nhượng nhà ở, quyền sử dụng đất ở và tài sản gắn liền với đất ở trong trường hợp cá nhân chỉ có một nhà ở, đất ở duy nhất tại Việt Nam.
• Thu nhập từ giá trị quyền sử dụng đất của cá nhân được Nhà nước giao đất.
• Thu nhập từ chuyển đổi đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân được Nhà nước giao để sản xuất.
• Thu nhập của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng, đánh bắt chưa qua chế biến hoặc chỉ qua sơ chế thông thường; sản xuất muối; lợi tức cổ phần của thành viên hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã nông nghiệp; thu nhập của nông dân ký hợp đồng với doanh nghiệp tham gia Cánh đồng lớn, trồng rừng sản xuất, nuôi trồng thủy sản.

1.2. Nhóm liên quan đến tiền lương, hưu trí và bảo hiểm

• Tiền lương làm việc ban đêm, làm thêm giờ, tiền lương và tiền công trả cho những ngày không nghỉ phép theo quy định của pháp luật.
• Tiền lương hưu do Quỹ bảo hiểm xã hội chi trả; thu nhập do quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung, quỹ hưu trí tự nguyện chi trả.
• Thu nhập từ bồi thường hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, phi nhân thọ, tiền bồi thường tai nạn lao động, khoản bồi thường nhà nước và các khoản bồi thường khác theo quy định của pháp luật.
• Tiền lương, tiền công của thuyền viên là người Việt Nam làm việc cho hãng tàu nước ngoài hoặc hãng tàu Việt Nam vận tải quốc tế.
• Thu nhập của cá nhân là chủ tàu, cá nhân có quyền sử dụng tàu và cá nhân làm việc trên tàu từ hoạt động cung cấp hàng hóa, dịch vụ trực tiếp phục vụ khai thác, đánh bắt thủy sản xa bờ.

1.3. Nhóm tài chính, học bổng và từ thiện

• Lãi trái phiếu chính phủ, lãi trái phiếu chính quyền địa phương, lãi tiền gửi tại tổ chức tín dụng, lãi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ.
• Thu nhập từ kiều hối.
• Học bổng từ ngân sách nhà nước và học bổng từ tổ chức trong nước, ngoài nước theo chương trình hỗ trợ khuyến học của tổ chức đó.
• Thu nhập nhận được từ các tổ chức, quỹ từ thiện được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép thành lập hoặc công nhận, hoạt động vì mục đích từ thiện, nhân đạo, không vì mục tiêu lợi nhuận.
• Thu nhập nhận được từ nguồn viện trợ nước ngoài vì mục đích từ thiện, nhân đạo dưới hình thức chính phủ và phi chính phủ được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
• Thu nhập sau khi đã nộp thuế thu nhập doanh nghiệp của cá nhân là chủ doanh nghiệp tư nhân, cá nhân là chủ công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên.

1.4. Nhóm khoa học công nghệ, khởi nghiệp và môi trường

Đây là nhóm hoàn toàn mới, phản ánh định hướng khuyến khích đổi mới sáng tạo:

• Tiền lương, tiền công từ thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
• Thu nhập từ quyền tác giả của nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo khi kết quả nhiệm vụ được thương mại hóa.
• Thu nhập của nhà đầu tư cá nhân, chuyên gia từ dự án khởi nghiệp sáng tạo, sáng lập viên cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, nhà đầu tư cá nhân góp vốn vào quỹ đầu tư mạo hiểm.
• Thu nhập từ chuyển nhượng lần đầu kết quả giảm phát thải khí nhà kính, tín chỉ các bon của cá nhân được cấp tín chỉ; tiền lãi trái phiếu xanh; chuyển nhượng lần đầu trái phiếu xanh sau khi phát hành.

2. THU NHẬP CỦA CHUYÊN GIA ODA, DỰ ÁN PHI CHÍNH PHỦ VÀ LIÊN HỢP QUỐC

Trước đây các trường hợp này nằm rải rác ở nhiều thông tư khác nhau, mỗi loại dự án một văn bản riêng. Nay được gom về một chỗ tại khoản 20 Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 và được hướng dẫn chi tiết tại Điều 38 Nghị định 253/2026/NĐ-CP.

Theo đó, được miễn thuế thu nhập cá nhân đối với tiền lương, tiền công của các đối tượng sau:

• Chuyên gia nước ngoài làm việc tại chương trình, dự án tài trợ bằng nguồn vốn ODA không hoàn lại.
• Chuyên gia nước ngoài làm việc tại chương trình, dự án phi chính phủ nước ngoài tại Việt Nam.
• Cá nhân là người Việt Nam làm việc tại cơ quan đại diện của tổ chức quốc tế thuộc Hệ thống Liên hợp quốc tại Việt Nam.
• Cá nhân tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc.

3. CÁC TRƯỜNG HỢP MIỄN THUẾ, GIẢM THUẾ KHÁC

Tại Điều 5 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 quy định năm trường hợp miễn, giảm thuế nằm ngoài nhóm thu nhập miễn thuế nêu trên.

4. CÁCH XÁC ĐỊNH SỐ THUẾ ĐƯỢC GIẢM DO THIÊN TAI, BỆNH HIỂM NGHÈO

Trường hợp giảm thuế do thiên tai, tai nạn, bệnh hiểm nghèo là trường hợp phát sinh nhiều nhất trên thực tế, và cũng là trường hợp người nộp thuế hay tính sai. Tại Điều 40 Nghị định 253/2026/NĐ-CP hướng dẫn như sau.

Việc xét giảm thuế được thực hiện theo năm. Người nộp thuế gặp khó khăn trong năm nào thì được xét giảm số thuế phải nộp của năm đó, không được chuyển sang năm khác.

Số thuế phải nộp làm căn cứ xét giảm là tổng số thuế thu nhập cá nhân phải nộp trong năm tính thuế, gồm thuế của thu nhập từ kinh doanh và tiền lương, tiền công, cộng với thuế đã nộp hoặc đã khấu trừ đối với thu nhập từ đầu tư vốn, chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng bất động sản, trúng thưởng, bản quyền, nhượng quyền thương mại, thừa kế, quà tặng và thu nhập khác.

Mức độ thiệt hại được xác định bằng tổng chi phí thực tế để khắc phục thiệt hại hoặc chi trả chi phí khám bệnh, chữa bệnh, sau khi trừ đi các khoản bồi thường, bảo hiểm đã nhận từ tổ chức bảo hiểm hoặc từ tổ chức, cá nhân gây ra thiệt hại.

Thạc sĩ Luật sư Nguyễn Ngọc Diệp

(Khuyến nghị: Bài viết được đăng tải nhằm mục đích giáo dục, phổ biến, tuyên truyền chính sách pháp luật và chủ trương của Đảng và Nhà nước, không nhằm mục đích thương mại. Thông tin nêu trên chỉ có giá trị tham khảo, vì vậy Người dùng khi đọc thông tin này cần tham khảo ý kiến luật sư, chuyên gia tư vấn trước khi áp dụng vào thực tế.)