Hợp đồng lao động mùa vụ đã bị bỏ: doanh nghiệp phải ký loại nào?

Bài viết cập nhật theo Bộ luật Lao động 2019 và Luật Bảo hiểm xã hội 2024

Sau đây Tư vấn Nhật Hướng xin trình bày và phân tích các quy định của pháp luật hiện hành áp dụng đối với việc giao kết hợp đồng lao động cho công việc thời vụ, ngắn ngày, để bạn đọc thuận tiện áp dụng vào hoạt động sản xuất kinh doanh tại đơn vị. Cụ thể như sau:

Hợp đồng lao động theo mùa vụ là chế định quen thuộc với nhiều doanh nghiệp sản xuất, thương mại và dịch vụ có nhu cầu sử dụng lao động ngắn ngày. Tuy nhiên, chế định này đã không còn tồn tại trong pháp luật lao động Việt Nam kể từ ngày 01/01/2021, thời điểm Bộ luật Lao động 2019 có hiệu lực thi hành.

Trên thực tế, Tư vấn Nhật Hướng vẫn thường xuyên tiếp nhận các bộ hồ sơ lao động sử dụng mẫu “hợp đồng lao động thời vụ” được soạn theo quy định cũ. Sau đây chúng tôi xin trình bày và phân tích quy định của pháp luật hiện hành áp dụng đối với việc sử dụng lao động ngắn ngày, để bạn đọc thuận tiện áp dụng vào hoạt động sản xuất kinh doanh tại đơn vị. Cụ thể như sau:

1. Các loại hợp đồng lao động theo pháp luật hiện hành

Theo quy định tại Điều 20 Bộ luật Lao động 2019 thì hợp đồng lao động (HĐLĐ) phải được giao kết theo một trong hai loại: hợp đồng lao động không xác định thời hạn, là hợp đồng mà hai bên không xác định thời hạn và thời điểm chấm dứt hiệu lực; và hợp đồng lao động xác định thời hạn, là hợp đồng mà hai bên xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực trong thời gian không quá 36 tháng kể từ thời điểm hợp đồng có hiệu lực.

Loại hợp đồng theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng, vốn là loại thứ ba theo Bộ luật Lao động 2012, đã được bãi bỏ. Nguyên nhân của việc bãi bỏ xuất phát từ thực tiễn: loại hợp đồng này bị vận dụng để ký liên tiếp nhiều lần cho những công việc có tính chất thường xuyên, nhằm giảm nghĩa vụ tham gia bảo hiểm xã hội và hạn chế trách nhiệm của người sử dụng lao động (NSDLĐ) khi chấm dứt quan hệ lao động.

2. Cách giao kết hợp đồng đối với công việc thời vụ

Công việc mang tính thời vụ vẫn tồn tại trong hoạt động sản xuất kinh doanh, chỉ có tên gọi của hợp đồng là thay đổi. Doanh nghiệp giao kết hợp đồng lao động xác định thời hạn, với thời hạn tương ứng độ dài thực tế của công việc. Hợp đồng một tháng, ba tháng hay sáu tháng đều hợp pháp, miễn không vượt quá 36 tháng.

3. Hình thức của hợp đồng lao động

Theo quy định tại Điều 14 Bộ luật Lao động 2019 thì hợp đồng lao động phải được giao kết bằng văn bản và được làm thành 02 bản, người lao động (NLĐ) giữ 01 bản, NSDLĐ giữ 01 bản. Bộ luật đồng thời ghi nhận hợp đồng lao động được giao kết thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu có giá trị như hợp đồng lao động bằng văn bản, đây là điểm mới so với quy định trước đây.

Hai bên chỉ được giao kết hợp đồng lao động bằng lời nói đối với hợp đồng có thời hạn dưới 01 tháng. Mốc dưới 03 tháng theo quy định cũ đã không còn được áp dụng, và đây là nội dung nhiều đơn vị còn nhầm lẫn khi tuyển lao động ngắn ngày.

Ngay cả trong trường hợp pháp luật cho phép giao kết bằng lời nói, Tư vấn Nhật Hướng vẫn khuyến nghị doanh nghiệp lập thành văn bản. Việc không có hợp đồng bằng văn bản khiến chi phí tiền lương khó chứng minh khi cơ quan thuế kiểm tra, đồng thời không có căn cứ giải quyết khi phát sinh tranh chấp lao động.

Xem thêm: Giao kết hợp đồng lao động – lời nói hay văn bản?

4. Giới hạn về số lần giao kết liên tiếp

Khi hợp đồng lao động xác định thời hạn hết hạn mà NLĐ vẫn tiếp tục làm việc, Điều 20 Bộ luật Lao động 2019 buộc hai bên phải ký kết hợp đồng lao động mới trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày hợp đồng hết hạn. Trong thời gian chưa ký kết hợp đồng mới, quyền, nghĩa vụ và lợi ích của hai bên vẫn được thực hiện theo hợp đồng đã giao kết.

Nếu hết thời hạn 30 ngày mà hai bên không ký kết hợp đồng lao động mới thì hợp đồng đã giao kết trở thành hợp đồng lao động không xác định thời hạn. Trường hợp hai bên ký kết hợp đồng mới và vẫn chọn loại xác định thời hạn thì chỉ được ký thêm 01 lần; sau đó nếu NLĐ tiếp tục làm việc thì phải ký kết hợp đồng lao động không xác định thời hạn. Bộ luật loại trừ một số trường hợp riêng, trong đó có NLĐ được thuê làm giám đốc trong doanh nghiệp có vốn nhà nước, NLĐ cao tuổi, NLĐ là người nước ngoài và cán bộ công đoàn không chuyên trách.

5. Chế độ bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người lao động ngắn hạn

Đây là nội dung doanh nghiệp thường tính thiếu khi sử dụng lao động ngắn ngày. Theo quy định tại Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, có hiệu lực từ ngày 01/7/2025, thì NLĐ làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc hợp đồng lao động xác định thời hạn có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc.

Luật đồng thời quy định rõ: kể cả trường hợp NLĐ và NSDLĐ thỏa thuận bằng tên gọi khác, nhưng nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên, thì vẫn thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Việc đặt tên văn bản là “hợp đồng khoán việc” hay “hợp đồng cộng tác” do đó không làm thay đổi nghĩa vụ này.

Luật Bảo hiểm xã hội 2024 cũng mở rộng đối tượng tham gia so với quy định trước đây, bổ sung chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh, và NLĐ làm việc không trọn thời gian có tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất.

Xem thêm: Đóng bảo hiểm xã hội theo tiền lương trên hợp đồng lao động

Xem thêm: Những thủ tục hành chính về lao động mà bộ phận hành chính nhân sự công ty cần lưu ý

Xem thêm: 18 điều người lao động cần biết để tự bảo vệ mình

Một số tình huống bạn đọc thường hỏi

Doanh nghiệp thuê lao động làm việc 20 ngày thì có phải lập hợp đồng bằng văn bản không?

Hợp đồng có thời hạn dưới 01 tháng thì hai bên được giao kết bằng lời nói. Tuy nhiên pháp luật vẫn buộc phải lập thành văn bản trong một số trường hợp, chẳng hạn khi giao kết với NLĐ chưa đủ 15 tuổi, khi giao kết với người được nhóm NLĐ ủy quyền, và khi giao kết với lao động là người giúp việc gia đình.

Hợp đồng lao động 02 tháng có phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc không?

Có. NLĐ làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc theo Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024.

Doanh nghiệp đang dùng mẫu hợp đồng thời vụ soạn theo quy định cũ thì xử lý ra sao?

Cần thay bằng mẫu hợp đồng lao động xác định thời hạn, ghi rõ ngày bắt đầu và ngày kết thúc, đồng thời rà soát lại danh sách NLĐ có hợp đồng từ đủ 01 tháng trở lên để đối chiếu với danh sách đang tham gia BHXH.

Căn cứ pháp lý

Trường hợp đơn vị cần rà soát lại toàn bộ hệ thống hợp đồng lao động, đối chiếu danh sách tham gia bảo hiểm xã hội hoặc xử lý các văn bản có nguy cơ bị xác định lại thành quan hệ lao động, bạn đọc vui lòng liên hệ Tư vấn Nhật Hướng để được hỗ trợ.